Tweets

Redactieprofs
tel.: 033 - 455 13 10
e-mail: info@redactieprofs.nl

Blogs > Een stijlregel voor je tekst is geen dogma

Een stijlregel voor je tekst is geen dogma


geschreven door: Jeroen van den Nieuwenhuizen

De gedachte dat je als tekstschrijver bepaalde stijlregels in acht móet nemen, is al zo oud als Cicero. Je kon toen alleen goed schrijven (en spreken) als je nauwkeurig omschreven regels volgde. Tegenwoordig gaan we gelukkig wat pragmatischer om met stijl, al stuit ik als ‘rekkelijke’ regelmatig op ‘preciezen’.

Stijlregel: mag je een zin met ‘en’ beginnen?

Eerder heb ik het gehad over de bijna religieuze overtuiging dat je een zin niet met ‘en’ mag beginnen, waar een opdrachtgever mij ooit op wees. Had hij zo ingestampt gekregen op de basisschool. Nog zo’n onbetwistbaar feit: je mag een brief niet met ‘ik’ aanheffen, want dan toon je te veel belangstelling voor jezelf. ‘Vermijd de lijdende vorm is weer een ander betonnen voorschrift waar Redactieprofs-collega Marleen Kamminga eerder korte metten mee maakte. In een volgend artikel rekent zij af met een reeks schrijftips die nog weleens tot dogma worden verheven.

 

Stijlregel: ‘wij’ versus ‘u’

Als gastdocent werd ik geacht eerstejaarsstudenten Communicatie te leren dat een tekst niet vaker ‘wij’ mocht bevatten dan ‘u’. Een foefje dat weliswaar nuttig is om ontvangergericht te leren schrijven, maar dat soms onuitvoerbaar is. Los daarvan: je kunt je lezer in een brief al u-end tot op het bot beledigen, zonder ook maar één keer het woord ‘wij’ te gebruiken.

 

Al op de basisschool krijgen we er stijlregels ingestampt.  Foto: 123rf.com

‘Voorkom herhaling’…

Het probleem dat ik met stijlregels heb, is dit: als tekstschrijver wil je een bepaald doel bereiken. Het is dan handig dat je lezer tijdens het lezen niet voortijdig afhaakt. Hiervoor staat je een boeket keuzes ter beschikking. Maar dat maakt het één niet per se goed en het andere per se fout. Voorbeeld: ooit hebben we opgepikt dat je in een tekst synoniemen moet gebruiken om een bepaald begrip niet steeds te hoeven herhalen. Daar zit iets in. In onderstaande tekst gaat het continu herhalen van de naam ‘Cruijff’ jeuken:

 

‘Johan Cruijff werd in 1947 geboren in Amsterdam. Cruijff groeide uit tot een van de beste voetballers aller tijden. Met Ajax won Cruijff driemaal de Europacup 1. Met het Nederlands Elftal behaalde Cruijff in 1974 de finale van het Wereldkampioenschap voetbal in West-Duitsland. Cruijff sloot zijn spelerscarrière af bij Feyenoord, waarmee Cruijff kampioen en bekerwinnaar werd. Na zijn spelerscarrière werd Cruijff trainer bij Ajax en met Barcelona, de club waarmee Cruijff in 1992 de Europacup 1 won.’

 

… maar synoniemen kunnen ook jeuken

Acht keer Cruijff in een stukje van 76 woorden is lelijk. Eens. Maar dat maakt het foefje ‘voorkom herhaling’ nog geen voorschrift. Zoeken naar synoniemen is leuk, maar je moet niet overdrijven. Onderstaande tekst jeukt nog veel erger:

 

‘Johan Cruijff werd in 1947 geboren in Amsterdam. Met Ajax won De Verlosser driemaal de Europacup 1. Met het Nederlands Elftal behaalde het orakel van Betondorp in 1974 de finale van het Wereldkampioenschap voetbal in West-Duitsland. Nummer 14 sloot zijn spelerscarrière af bij Feyenoord. Na zijn spelerscarrière werd J.C. trainer bij Ajax en bij Barcelona, de club waarmee El Flaco in 1992 de Europacup 1 won.’

 

Als het gaat om stijl, zijn er nooit keiharde voorschriften te geven. Stijl is een kwestie van de juiste keuzes maken, op het juiste moment en voor het juiste publiek. Neem in stijldiscussies geen genoegen met: ‘Zo hoort het’.

Reacties

Er zijn nog geen reacties op dit artikel geschreven.

Plaats een reactie!

Plaats uw Reactie hieronder.
U kunt u ook abonneren op de reacties via RSS.

Blijf vriendelijk. Hou het netjes. Geen spam.